Openbaar Romeins deel III

 

 


slopenmaar

 

 

 

Deel III van de mini-serie over de (on)zichtbaarheid van Romeinse overblijfselen in de openbare ruimte van Nijmegen


Vandaag: De langste Romeinse muur van Nederland

 

 

 

     





<-- Het 'vijf voor twaalf' Journaal met Harmen Siezen

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 

 

 De Gelderlander, opgraving in 1954 bij het Besiendershuijs, een van de vele artikelen uit een lange reeks over 'de muur'.

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

   

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

   

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

   

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 

 

 

 

Heden: het westelijk deel van de Waalkade-muur

  • openbaarromeins_III-01
  • openbaarromeins_III-02
  • openbaarromeins_III-03
  • openbaarromeins_III-04
  • openbaarromeins_III-05
  • openbaarromeins_III-06

 

 

 

De gemiddelde bezoeker/toerist die de ‘oudste stad van het land’ komt bezoeken zal zich op de hoogte willen stellen van de Romeinse overblijfselen die deze stad haar naam hebben gegeven: Noviomagus ofwel Nijmegen.

In de stad zijn talrijke plaatsen te vinden waar de omtrekken van Romeinse grachten, tempels en zelfs een amfitheater in het straatwerk aangegeven zijn.
Maar wil je Romeinse resten in Nijmegen of in de nabije omgeving daarvan bezoeken die nog in situ zijn, dan zul je misschien lichtelijk teleurgesteld thuiskomen, want een en ander is redelijk goed verborgen gehouden, of zelfs afgebroken..

Vandaag probeer ik sporen van de Romeinse muur terug te vinden, die zoals u wellicht weet, eind 80-er jaren afgebroken is ten bate van de bouw van een beeldbepalend casino aan de Waalkade. 
De restanten zijn in een kuil links naast het Archeologisch Depot in de Museum Kamstraat gedumpt. U kunt de povere resten als een soort van aanklacht daar nog boven het maaiveld uit zien steken. De kuil was er toevallig toch al, het was René de Boer, een vooruitziend kunstenaar, die met de hand een enorme kuil mocht graven, als kunstuiting (?). Wie een kuil graaft voor een ander..

Een stukje van 5,5 mtr van de oorspronkelijk meer dan 55 meter lange muur is als bewijs van goede wil verplaatst naar een etalage achter het casino in een donkere windtunnel. Aan de voorzijde, ook achter glas, ligt het hypocaustum dat in de buurt is gevonden. Deze twee door het casino geannexeerde elementen kan ik niet nu niet meer tot het ‘openbaar Romeins’ tellen. Laat staan dat ze opgemerkt worden door u als toerist.. En dit alles vanwege de onwrikbare houding van "het Casino" om 21 inpandige parkeerplaatsen voor het personeel te behouden..

overdrevenQuote van Bogaers destijds: “..Een zielig stukje muur wordt uit zijn verband gerukt en een hypocaustum, acharm, waar niemand iets van begrijpt, ik ook niet, volkomen uit zijn verband gerukt..dan maar beter niets bewaren..de hele omgeving is kapot!..” *

Volgens gemeente Nijmegen was het alleszins verantwoord om alleen een deel van de muur te conserveren. De gemeente heeft hiervoor advies gewonnen bij een niet nader genoemd particulier archeologisch adviesbureau.**
Enige naspeuringen van mijn kant in het gemeentelijk archief heeft de naam achter het adviesbureau nog niet boven water gekregen, een nieuw 'raadsel van Nijmegen'? De raads-archieven zijn op dit moment van schrijven slechts tot 1984 vrijgegeven..


Wat nog wel overgebleven is? Misschien de beide uiteinden van de muur?
In de nu in aanbouw zijnde ‘Bastei’ komt de Romeinse muur weer tevoorschijn samen met vroege- en latere Middeleeuwse verbouwingen. Het heeft er alle schijn van dat dit een prachtige aanwinst voor Nijmegen wordt. Uiteraard is dit is straks slechts na betaling te bewonderen, dus valt buiten bereik van ‘Openbaar Romeins’ in dit kader.

Het andere (westelijke) uiteinde van de Romeinse funderingsmuur is en profiel in de zijmuur van de 80-jaren nieuwbouw naast ‘het Besienderhuijs’ aangegeven. Om de tekst van het gedicht tot me te nemen moet ik me voorbij een waarschuwend bord op privé-terrein begeven, maar het is geen ‘verboden toegang’ deze keer..
De Romeinse muur is aangegeven met 'nieuw' tufsteen in nieuw cement. Duidelijk is een verschil op de oude en nieuwe foto's te zien.  Het aandenken in deze muur is om plaats te maken voor het gedicht een stukje naar rechts opgeschoven en torent zo hoog boven me uit, dat wanneer deze in situ had gestaan, hij vast wel eerder ontdekt was.. maar altijd nog beter dan de kunststof plaat tegen beton waar men zich bij de dienstingang van het casino gemakkelijk mee heeft gemaakt.

In 1953/54 is dit westelijke stuk van de muur naast ‘het Besiendershuijs’ uitgegraven door Dr. Brunsting en bewaard in een klein archeologisch parkje, dat vervolgens een kwijnend bestaan leed, gecamoufleerd met onkruid, om roemloos te verdwijnen onder betonnen nieuwbouw met zand afgedekt voor onze nakomelingen, die er hopelijk wat meer geld voor over hebben om een en ander te visualiseren.
Daarnaast is een gedicht van de hand van prof. Bogaers in de muur aangebracht, die zich afvraagt ‘Hoe het was toen in de stad van vandaag?’ Je krijgt bijna de indruk dat we dat niet mogen weten..



(Mijn) conclusie: Al met al is het toch ’n beetje een gemiste kans om Nijmegen op de Romeinse kaart te krijgen..geïnteresseerde toeristen die voor een dagje uit naar de oudste stad komen zijn bij dezen gewaarschuwd!

 

 

Noten

* Jules Bogaers: fragment interview omroep Nijmegen (audiodocument AC 349) Archief Nijmegen, transcriptie Adrianvs.

** dhr. Gijsbers: Audiodocument (AC 364) waarin dhr. Gijsbers van Bond Heemschut, pleit voor voor bedekken met zand voor een latere generatie, het gaat hier om de laatste zin van de commentator. Archief Nijmegen, transcriptie Adrianvs.

 

 

 Opgraving 1985 en sloop

 

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

   

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

   

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

   

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 

 

 

 

 

Deel deze pagina:

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn