Openbaar Romeins deel I

 

 


eigenterrein

 

 


Een mini-serie over de (on)zichtbaarheid van Romeinse overblijfselen in de openbare ruimte van Nijmegen.

De eigen foto's zijn aanklikbaar voor een groter beeld, de afbeeldingen van het Regionaal Archief Nijmegen zijn auteursrechtelijk beschermd en zijn slechts link naar deze beeldbank. Met dank aan het RAN.  

 

 

 

Openbaar Romeins deel I

De gemiddelde bezoeker/toerist die de ‘oudste stad van het land’ komt bezoeken zal zich op de hoogte willen stellen van de Romeinse overblijfselen die deze stad haar naam hebben gegeven: Noviomagus ofwel Nijmegen.
Er is een unieke en uitgebreide collectie Romeinse voorwerpen van allerlei aard in Museum Het valkhof te vinden. Ook is er een (gratis toegankelijke) studiecollectie in het voormalig Museum Kam in de (uiteraard) Museum Kamstraat, die alle facetten toont van het ambachtelijk kunnen in de Romeinse tijd.
 
In de stad zijn talrijke plaatsen te vinden waar de omtrekken van Romeinse grachten, tempels en zelfs een amfitheater in het straatwerk aangegeven zijn..
Maar wil je Romeinse resten in Nijmegen of in de nabije omgeving daarvan bezoeken die er nog in situ zijn, dan zul je misschien lichtelijk teleurgesteld thuiskomen, want een en ander is redelijk goed verborgen gehouden, of zelfs afgebroken.
 
We gaan op pad om te ontdekken wat er nog boven de grond te zien is van de vele opgravingen van de laatste decennia. In dit eerste deel gaan we op zoek naar de Romeinse waterput die gevonden is tijdens opgravingen aan de Ubbergseveldweg bij de kruising Broerweg en Beekmansdalseweg.
De toenmalige ‘Paedagogische Academie’ moest gesloopt worden om plaats te maken voor een appartementengebouw genaamd ‘Porta Romana’. 

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Naast de bewuste put, die volgens het boek Noviomagus, op het spoor der Romeinen in Nijmegen* 30 tot 40 meter diep kan zijn geweest, heeft een cisterne (waterbewaarplaats) gelegen, benodigd voor de circa 5000 militairen die hier in de hoogtijdagen van de Romeinse aanwezigheid gelegerd waren. Het Porta Romana staat gedeeltelijk op de oude funderingen van de oostpoort en op de omwalling van de garnizoensplaats uit de eerste/tweede eeuw. Ter informatie en als een soort ‘Wiedergutmachung’ zijn voor en achter het gebouw de ooit opgemeten funderingen weer een half metertje boven maaiveld opgemetseld.

Maar u kwam voor een stuk authentiek Romeins overblijfsel, welnu, dat ligt achter het appartementengebouw, niet te zien vanaf de straat, afgeschermd met een bord ‘verboden toegang’ en Cave Canem, 'pas op voor de hond'.
 
Wij hebben voor u onze stoute schoenen aangetrokken, het bordje maar eens genegeerd en een blik geworpen op ons onderwerp, dat normaal voor de ‘gewone burger’ alleen op een Open Monumentendag - onder begeleiding - te zien is.

  • Lichten-tufstenen-blokken-1959-bron-onbekend-01
  • Lichten-tufstenen-blokken-1959-bron-onbekend-02

Voor de aanvang van de nieuwbouw lag de put, weliswaar al eens gereconstrueerd, nog op de originele plaats, in een verdieping van het terrein. Ter bescherming zijn de tufstenen blokken tijdens de bouw verplaatst naar een depot. Later zijn ze teruggeplaatst, maar wie schetst onze verbazing als wij een kunstzinnige versie van de put aantreffen. U ziet het verschil met de foto’s uit de tachtiger jaren: twee steenblokken van de putrand waarvan één met dookgat**, liggen verspreid als sierelementen in de tuin en de ontbrekende stenen zijn met moderne baksteen verticaal opgemetseld om de ontstane leemte op te vullen..  

  • Porta_Romana-01
  • Porta_Romana-02-Pas_op_de_hond
  • Porta_Romana-03
  • Porta_Romana-04
  • Porta_Romana-05_Paul_in_de_put
  • Porta_Romana-06
  • Porta_Romana-07
  • Porta_Romana-08

 
Al met al is het toch ’n beetje een gemiste kans om Nijmegen zo op de Romeinse kaart te krijgen..geïnteresseerde  toeristen die voor een dagje uit naar de oudste stad komen zijn bij dezen gewaarschuwd!

*1979, Rijksmuseum Kam, IIA De legerplaatsen op de Hunerberg blz. 43, J.E. Bogaers, J.K. Haalebos tekening en legenda blz. 40-41.
** Dookgaten: Tussen twee zware bouwblokken met elk een gehouwen gat zijn met een ijzeren verbinding de twee blokken gefixeerd en afgegoten met lood.


Naar deel II, de oudste fundering
Naar deel III, de langste Romeinse muur
Naar deel  IV, Het Valkhof

Deel deze pagina:

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn