Boekaankondiging

 

 

 

erfgoedMarlite Halbertsma en Marieke Kuipers, Het erfgoeduniversum


Een inleiding in de theorie en praktijk van cultureel erfgoed (Coutinho: Bussum 2014)

De voorgenomen ‘herbouw’ van de Donjon heeft recentelijk in Nijmegen (weer) de nodige discussie uitgelokt. Ook in de landelijke media werd er de nodige aandacht aan besteed, zoals onder andere in de Volkskrant van 22 maart 2017. In dit artikel wordt gewezen op de problemen die met name bewakers van cultureel erfgoed hebben met dergelijke plannen. Zoals de hoogleraar Cultureel Erfgoed aan de TU Delft en medeauteur van Het erfgoeduniversum, Marieke Kuipers , het verwoord: “Archeologen zien het nabouwen van oude monumenten met nieuwe materialen als geschiedvervalsing. Zij noemen dat de Disneyficatie van monumenten: het bouwen van lege decorstukken.“ Herbouw of nabouw van een verdwenen gebouw hoeft volgens Kuipers niet altijd afkeurenswaardig te zijn: nabouw van bijvoorbeeld oude barakken uit Westerbork is zinvol omdat zo de geschiedenis weer verteld kan worden. De herbouw van de Donjon dient volgens haar echter alleen maar een commercieel doel, “daar heb ik meer twijfels over". 
Ook al zou het lukken om een gebouw historisch verantwoord te reconstrueren (wat op zichzelf al moeilijk genoeg is, omdat de oorspronkelijke materialen vaak niet meer voorhanden zijn en, vooral, omdat het gebouw aan moderne eisen moet voldoen), dan nog is er een spanning tussen vorm en functie. De Donjon was een verdedigingstoren en in de nieuwe plannen wordt het een ‘belevingscentrum’.
En ‘beleving’ is vooral voor het lekenpubliek van belang: “Die hoeft, zoals de tegenwoordige praktijk aantoont, niet per se gebonden te zijn aan de historische echtheid van het object”, lezen we in Marlite Halbertsma en Marieke Kuipers, Het erfgoeduniversum. Een inleiding in de theorie en praktijk van cultureel erfgoed (Coutinho: Bussum 2014). Aan de voorgenomen herbouw van de Donjon wordt in dit boek geen aandacht besteed, maar het gaat wel uitvoerig in op vragen en opvattingen die in de discussie hierover een rol kunnen spelen. Zoals vragen over de rol van erfgoed in onze samenleving en hoe deze rol voor elke generatie anders kan zijn. welke opvattingen er zijn over wat we behoudwaardig vinden, over restauratie, reconstructie en replica van objecten en over betwist en belast erfgoed. Als voorbeeld van dit laatste geeft het boek het voorbeeld van de bunkers van de Atlantikwall: ooit voor een deel gesloopt als ‘ongewenst erfgoed’, nu behouden juist omdat het ‘ongewenst erfgoed’ is
Een aardig weetje voor de WOII-archeologen: in 1958 begon de Franse filosoof en stedenbouwkundige Paul Virilio een onderzoek naar deze bunkers en organiseerde er in 1975 een tentoonstelling over: een vroeg voorbeeld van archeologie van de Tweede Wereldoorlog!

 

Het is bar! (foto Adrianvs)



 

 

 

een paleis voor de dodenHerman Clerinxs, Een paleis voor de doden.


Een bespreking uit NRC van het boek Herman Clerinx. Over hunebedden, dolmens en menhirs (Athenaeum, 352 blz., € 24,99)
In de bijlage de bespreking in NRC Handelsblad, 30 juni 2017.

 

 

 

onze vroegste vooroudersLeendert Louwe Kooijmans, Onze vroegste voorouders.


De geschiedenis van Nederland in de steentijd, van het begin tot 3.000 v. Chr. (Bert Bakker, 608 blz., € 39,99).
In de bijlage de bespreking in NRC Handelsblad, 9 juni 2017.

 

 


romeins


Romeinenweek Special ism Historisch Nieuwsblad


In samenwerking met Romeinse Limes Nederland en het Historisch Nieuwsblad is op 24 maart een speciale Romeinen-bijlage bij het Historisch Nieuwsblad verschenen.
 
De bijlage is 16 pagina's en bevat achtergrondverhalen, een kaart van de Limes, een boekenpagina en een selectie van activiteiten tijdens de Romeinenweek. Bij de deelnemers aan de Romeinenweek en bij meer dan 100 grote bibliotheken is de bijlage in de loop van april gratis af te halen. Bovendien kun je hem hier downloaden.

 

 

 

 

The Atlas of Ancient RomeThe Atlas Of Ancient Rome
Biography and Portraits of the City

Andrea Carandini, The Atlas of Ancient Rome. Biography and Portraits of the City (Princeton University Press, 1.280 blz., € 161,99)
(uit: NRC Handelsblad, 7 april 2017)
“Duizenden reconstructies van bekende en verdwenen gebouwen in het antieke Rome heeft de Italiaanse archeoloog Carandini in zijn levenswerk bijeengebracht. Hij ontrafelt de volledige geschiedenis van veertien eeuwen Rome”.

 

 

 

 

romeinse helmen


Romeinse helmen in Nederland - Alle helmen en viziermaskers van de limes en de rest van Nederland - serie: Stap in het Verleden (9), Paul van der Heijden en Annelies Koster - Hazenberg Archeologie Leiden (onderdeel 1Arch B.V.)  (ISBN 978-90-818683-9-6, 44 pagina`s, gebonden).

“Dit bijzondere boek is het gezamenlijke resultaat van detector-amateurs, musea en archeologen” zei Annelies Koster, conservator van het Museum Valkhof op donderdag 23 februari tijdens de presentatie van het publieksboek Romeinse helmen in Nederland. Zij stelde met Paul van der Heijden en Tom Hazenberg een prachtig boek samen met alle Romeinse helmen, viziermaskers en helmbanden die in Nederland zijn ontdekt. De objecten komen uit collecties van zowel musea als particulieren. Nu staan ze voor het eerst samen in een boek.
 
Het boek werd aangeboden aan dr. Carol van Driel-Murray, Romeins archeoloog van de Universiteit Leiden en groot stimulator van de studie van de Romeinse militairen, hun leven en hun uitrusting. “Een prachtig boek dat laat zien hoe rijk de Nederlandse archeologie is. Voor collega’s en voor een breed publiek”, aldus Van Driel-Murray.
 
Vanaf heden is het boek online te verkrijgen bij hazenbergarcheologie.nl.
Ook ligt het in de Museumwinkels van o.a. Museum Het Valkhof, Rijksmuseum van Oudheden en Archeon.

 

 

 

four approaches

Tom Bloemers en co-auteurs
‘Four approaches to the analysis of (pre-) Roman Nijmegen'

In de monografie ‘Four approaches to the analysis of (pre-) Roman Nijmegen van Tom Bloemers en een aantal co-auteurs wordt een bloemlezing gepresenteerd uit de opgravingen in ‘Romeins Nijmegen’, die de voormalige Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) van 1972 tot eind 1981 heeft uitgevoerd.

Het onderzoek richtte zich vooral op de wijdere omgeving van de vesting van het 10e legioen op de Hunerberg. Dit heeft geleid tot wezenlijke nieuwe inzichten in de inrichting en ruimtelijke ontwikkeling van het 3 km2 grote gebied tussen de Nijmeegse binnenstad en het Kops Plateau vanaf de late 1ste eeuw vóór tot in het begin van de 5e eeuw ná Chr. Zo zijn de contouren achterhaald van de grote vroeg-Augusteïsche tweelegioensvesting op de Hunerberg, een kleine versterking bij het Trajanusplein, het vroeg-Romeinse grafveld rond de Museum Kamstraat en de vroegstedelijke nederzetting Oppidum Batavorum in het huidige centrum van de stad en de laat-Romeinse versterking op en om het Valkhof.
Een in alle opzichten verrassende vondst is de kleine begraafplaats uit de Midden-IJzertijd met een graf waarin een tweewielige wagen, speer- en pijlpunten en de crematieresten van een vrouw zijn bijgezet. Het werpt een nieuw licht op de status van mogelijke vrouwelijke leiders in de late prehistorie.
De publicatie is verschenen in de reeks Nederlandse Oudheden van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en is te verkrijgen in de winkel van Museum Het Valkhof, of via de auteur.
Prijs: Tot 1 januari 2017 € 47.50, daarna € 52.50

 

 

 

fibulae uit de lage landen


Stijn Heeren, Lourens van der Feijst, Fibulae uit de Lage Landen

Brooches from the low countries.

“Prehistorische, Romeinse en middeleeuwse fibulae uit de Lage Landen. Beschrijving en analyse van het gebruik en de betekenis van een archeologische vondstgroep” is een nieuwe studie waarin kledingspelden centraal staan.
Uniek is dat voor dit boek niet alleen museumcollecties en materiaal uit opgravingen zijn bestudeerd, maar dat ook veel grote verzamelingen van detectorzoekers zijn opgenomen. Daardoor geeft dit boek een compleet overzicht van vrijwel alle vormen en varianten van fibulae die tot nu toe in Nederland en aangrenzende gebieden zijn aangetroffen. Ook zijn de verspreidingskaarten in dit boek veel completer dan eerdere kaarten die alleen met opgravingsvondsten werkten.
Het eerste deel van dit boek is beschrijvend: van 90 typen en honderden subtypen en varianten wordt een beschrijving, afbeelding, datering en eventuele de herkomst en verspreiding gepresenteerd.


Het tweede deel van deze studie omvat een vernieuwende analyse van deze archeologische vondsten. Fibulae worden gevolgd van de productie en verspreiding tot aan depositie en recycling. De metaalsamenstelling van veel fibulae is gemeten, op basis waarvan nieuwe inzichten in fibula-productie zijn verkregen. Ook worden complete verzamelingen fibulae van bijvoorbeeld legerkampen vergeleken met die van steden en plattelandsvindplaatsen, of grafvelden met nederzettingen. De grote hoeveelheden fibulae in Noordwest-Europa worden afgezet tegen de schaarse vondsten die uit het Mediterrane gebied bekend zijn. Door deze vergelijkingen worden verrassende inzichten verkregen in het selectieve gebruik van fibulae door groepen mensen in het verleden.
 Het is een boek van ca. 650 pagina’s, met meer dan 100 pagina’s fibula-tekeningen en een groot aantal overige afbeeldingen.

Het is een gebonden boek met harde kaft. In totaal staan er meer dan 1000 fibulae afgebeeld. Het boek is geschreven door Stijn Heeren en Lourens van der Feijst, met bijdragen van Joost Martens, Adrian Roxburgh en Stefanie Hoss. 
Dit nieuwe werk is tijdelijk met grote korting te bestellen.

Het boek is vanaf medio december 2016 in de boekhandel verkrijgbaar en kost dan € 69,50 (exclusief verzendkosten). Tot 15 november 2016 is het te bestellen voor € 45,- inclusief verzendkosten. Voor verzendadressen in België en Duitsland dient € 50,- te worden overgemaakt.
De boeken van de voor-intekening worden medio december 2016 verzonden. Zorg dat u dit niet mist en maak € 45,- over op rekening NL52 ASNB 0942 2238 88 ten name van L. van der Feijst e/o S. Heeren onder vermelding van uw naam en postadres.
[Bovenstaande tekst is van de site https://fibulaeuitdelagelanden.wordpress.com ]

 

 

 

metaaltijden 3


Axel Müller en Richard Jansen (eds.), Metaaltijden (vol. 3)

Ontmoetingen op het grensvlak van geschiedenis en archeologie, 1950 – 1980 

Op 16 oktober 2015 werd de derde Nederlandse Metaaltijdendag gehouden met als thema “van Heinde en Verre”. Er werd stil gestaan bij sociale netwerken, migraties en uitwisselingscontacten binnen samenlevingen uit de Brons- en IJzertijd. Verschillende lezingen van die dag zijn in de derde Metaaltijdenbundel opgenomen. Daarnaast zijn er ook weer verschillende bijdragen verzameld ten aanzien van laat-prehistorisch onderzoek. Daarbij passeren Noord-Nederlandse deposities, bijzondere structuren uit Zuid-Limburg en speciale artefacten uit het kustgebied de revue.

De Metaaltijdendag is een initiatief van de Stichting Metaaltijdenonderzoek Nederland (SMON), die zo een breed platform wil bieden aan een ieder met belangstelling voor de laat-prehistorische samenlevingen. Om de verhalen zoveel mogelijk toegankelijk te maken, biedt de Stichting de gelegenheid de gehouden lezingen te publiceren in een bundel. In die zin vormt deze publicatie de verslaglegging van het jaarlijkse congres, maar ook andere bijdragen over de metaaltijden zijn welkom. Samengebracht in deze bundel raken de verhalen over, en interpretaties van, laat-prehistorische samenlevingen verbonden.
Het boek is ook gratis te raadplegen op de (recentelijk geheel
vernieuwde) website van Sidestone Press, maar voor een schappelijk bedrag is het ook te koop in print of als PDF.

Meer informatie over dit boek en andere uitgaven van de Sidestone Press vindt u op: https://www.sidestone.com/books/metaaltijden-vol-3

 

 

 

het verleden op de schop


Erik Cordfunke, Het verleden op de schop
 
Ontmoetingen op het grensvlak van geschiedenis en archeologie, 1950 – 1980.

Uitgeverij WalburgPers, prijs € 19,95. Verschijnt in november 2016.

Persbericht:

De jaren 1950 – 1980 vormden voor ons land een periode van grote veranderingen op tal van gebieden. De noodzaak de oorlogsschade te herstellen zorgde voor een sterke economische groei. Wegenaanleg, stadssaneringen en stadsuitbreidingen vonden plaats op een schaal als nooit tevoren. Het grondverzet dat daarmee gepaard ging, vormde echter een ernstige bedreiging voor de in de grond aanwezige sporen van bewoning uit het verleden. De in 1947 opgerichte Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) was door gebrek aan geld en mankracht niet in staat adequaat op deze ontwikkelingen in te spelen. Maar door een goed georganiseerd netwerk van vrijwilligers dat in de jaren vijftig van de vorige eeuw ontstond, kon in nauwe samenwerking met de beroepsarcheologen veel worden gered van wat anders voorgoed verloren zou zijn gegaan. Bovendien groeide in die jaren 1950 – 1980 een samenwerking tussen historici en archeologen, professionals én vrijwilligers. Het was een doorbraak, want heel langzaam gingen de deuren van de ivoren torens open en werd de weg geëffend naar een breed geïnteresseerd publiek dat op een begrijpelijke manier kennis wilde nemen van de resultaten van historisch-archeologisch onderzoek.

Aan de hand van een negental biografische portretten wordt een beeld gegeven van het enthousiasme waarmee deze ‘pioniers’ een bijdrage leverden aan het behoud van het cultureel erfgoed en aan de vertolking ervan voor een breed publiek (…).

 

 

 

Filosofische wandelingen


Eric Brinckmann, Filosofische wandelingen 
Denken over binnen en buiten door de eeuwen heen.

KNNV Uitgeverij, prijs € 24,95

(Tekst van de achterflap)”Binnen en buiten zijn meer gescheiden dan ooit. Buiten is bovendien niet zomaar ‘natuur en landschap’, het is een voortzetting van de moderne organisatie met andere middelen. Al wandelend kunnen we de grenzen tussen de binnen- en buitensferen verkennen en de tegenstelling verzachten.
In deze filosofische wandelgids neemt Eric Brinkmann de lezer mee naar buiten. Hij koppelt tien uiteenlopende Nederlandse landschappen aan historische thema’s en laat zien hoe het denken zich in de loop der eeuwen heeft verhouden tot de ruimte van stad, natuur en landschap”.
Hoofdstuk 2 beschrijft onder de titel ‘Het woud en de beschaving, de klassieke inrichting van de Lage Landen’ een wandeltocht van 12 ,5 km langs het Romeinse aquaduct in Berg en Dal – Nijmegen.

 

 

 

Romeinse veldtochten
Maryke Janne Naber en Ester Smit, Romeinse veldtochten

7 wandelingen langs de noordgrens van het Romeinse Rijk.

Uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig, prijs € 14,95.

Naast de routebeschrijvingen bevat het boekje ook themaverhalen over het leven van Romeinen in het algemeen en van de hier gelegerde soldaten en van de oorspronkelijke bevolking in het bijzonder. De route in de omgeving van Berg en Dal en Nijmegen is ook digitaal te raadplegen(externe links)

 

 

 

Romeinse sporen
Herman Clerinx, Romeinse sporen

Het relaas van de Romeinen in de Benelux met 309 vindplaatsen om te bezoeken.

Athenaeum-Polak & Van Gennep (2015; tweede druk), prijs € 29,99

Dit ruim 400 pagina’s tellende boek geeft zowel een omschrijving van de honderden locaties waar de Romeinse aanwezigheid in de Benelux sporen heeft nagelaten als een overzicht van de Romeinse geschiedenis in onze streken. De auteur vermeldt bij elke vindplaats welke concrete gebeurtenis uit de Romeinse geschiedenis er heeft plaats gevonden of aan welk feit een plaats gekoppeld kan worden. Wat betreft het ‘werkgebied’ van onze AWN Afdeling wordt aandacht besteed aan locaties in Berg en Dal, Cuijk, Heumensoord, Malden, Millingen aan de Rijn, Mook en, natuurlijk, Nijmegen. Over Nijmegen merkt de auteur overigens op dat er van het Romeinse verleden niet veel zichtbaar is gebleven.
 Het toegankelijk geschreven overzicht van de Romeinse geschiedenis is gebaseerd op een grote hoeveelheid geraadpleegde (wetenschappelijke) literatuur. Voor wie zich verder in deze geschiedenis wil verdiepen biedt de omvangrijke bibliografie een goed uitgangspunt. Het boek is geïllustreerd met zwart wit afbeeldingen en een aantal kleurkaternen.

 

 


Wolfskind


Ton Vogels, Wolfskind


De roman 'Wolfskind' is een roman die zich afspeelt in de buurt van Nijmegen. Het gaat over de vraag wanneer je het verleden los moet laten. Archeoloog Vincent de Vree denkt de vondst van de eeuw te doen: het joods badhuis. Het moet hem de erkenning geven waar hij al zo lang naar verlangt. Het lot beslist echter anders. In een oud klooster in de Heilig Landstichting ontmoet hij het bijzondere meisje Nova. Ze is wees en worstelt daardoor net als Vincent met het verleden. Samen proberen ze het bestaan te bewijzen van een nieuwe, nog veel spectaculairdere vondst: een Romeins aquaduct bij Nijmegen. 

Deze ontdekking moet de gevallen archeoloog in één klap zijn status teruggeven.

Over de schrijver

Ton Vogels is 36 jaar en is woonachtig in Nijmegen. Zijn debuutroman 'De duivel van Vico' verscheen in 2012 bij uitgeverij Prometheus. Dit keer heeft hij het anders aangepakt: hij geeft de roman zelf uit. Tot nu toe een mooi avontuur, aldus Ton. Zo richtte hij een uitgeverij op met de onmogelijke naam Salon des Refusés (een verwijzing naar een Franse kunsttentoonstelling van geweigerde kunstenaars), liet hij leesclubs in een vroeg stadium meelezen en -denken en lieten meer dan 2500 mensen via social media weten wat ze de beste cover vonden.


 

 

 

romeinse wegen in nederland
Paul van der Heijden (red.), Romeinse wegen in Nederland

(120 blz., ISBN 978-90-5345-419-0; prijs € 19,95). 
Te koop op www.matrijs.com (externe link) en in de boekhandel.

De Romeinen rolden duizenden kilometers aan wegen uit naar alle hoeken van de toen bekende wereld. Legioenen verplaatsten zich hierover met nog nooit vertoonde snelheid en handelaren brachten handelsgoederen uit verre en onbekende streken naar de Lage Landen.

In dit boek gaan we op zoek naar de Romeinse wegen in Nederland die we kennen uit historische bronnen en archeologische opgravingen. Vaak zijn de wegen in de grond alleen herkenbaar als reepje grind, maar toch vormen ze onderdeel van het netwerk dat Nederland verbond met de rest van het Romeinse Rijk.
Romeinse wegen in Nederland laat op een toegankelijke manier zien hoe de Romeinse wegen ons zowel infrastructuur als beschaving brachten.
Nederland werd letterlijk op de kaart gezet!

 

 

 

 

grens van het romeinse rijk
Paul van der Heijden, Grens van het Romeinse Rijk
De limes in Gelderland

(160 blz., ISBN 978-90-5345-327-8; prijs € 19,95). Te koop op www.matrijs.com (externe link) en in de boekhandel.


Dit boek biedt voor het eerst een overzicht van de rijke Romeinse geschiedenis van Gelderland. Het boek laat zien wie hier tweeduizend jaar geleden woonden en gelegerd waren, wat ze deden, dronken en aten en welke goden ze aanbaden.
Plattegronden, foto’s en reconstructietekeningen geven een beeld van forten, villa’s, tempels, wegen, schepen, sieraden, gebruiksvoorwerpen en nog veel meer.
Zo komt de verborgen limes van Gelderland weer tot leven!

 

 

 

Varen op de Romeinse Rijn
Varen op de Romeinse Rijn

Op vrijdag 11 maart is het nieuwe publieksboek 'Varen op de Romeinse Rijn' gepresenteerd. Dat gebeurde in het Rijkmuseum van Oudheden in Leiden, ons nationale archeologiepodium. Eindelijk een boek voor jong en oud dat ingaat op de spectaculaire scheepsopgravingen langs de Nedergermaanse limes en de
betekenis van de Rijn als Romeinse transportroute. Uiteraard ruimt het boek een speciale plaats in voor de wereldberoemde ‘Zwammerdam-schepen’.

Het rijk geïllustreerde boek is geschreven door Tom Hazenberg en Paul van der Heijden. Speciale vermelding verdienen de schitterende, speciaal voor dit boek gemaakte artist impressions door Mikko Kriek.
Het boek is uitgegeven bij Hazenberg Archeologie in de reeks 'Stap in het Verleden'. Verkrijgbaar bij een aantal museumshops.


Volg de Romeinse schepen:

web: hazenbergarcheologie.nl (externe link)

Deel deze pagina:

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn